İklim değişikliğinin artan etkileri — sıcak hava dalgaları, uzun süreli kuraklıklar ve aşırı hava olayları — dünya genelinde orman yangını riskini önemli ölçüde artırmıştır. Özellikle havai hatlara dayalı elektrik iletim ve dağıtım şebekeleri bu risklere giderek daha fazla maruz kalmaktadır. Bu nedenle elektrik dağıtım şirketleri, şebeke güvenilirliğini korurken tutuşma olasılığını azaltan gelişmiş koruma teknolojilerine yönelmektedir.

Bu zorluğa karşı geliştirilen, sahada etkinliği kanıtlanmış en etkili çözümlerden biri REFCL’dir (Rapid Earth Fault Current Limiter – Hızlı Toprak Hatası Akımı Sınırlayıcı). REFCL teknolojisi, yalnızca açma (kesme) prensibine dayanan geleneksel koruma felsefelerinden farklı olarak, toprak hatası akımını aktif şekilde bastırmasıyla temel bir paradigma değişimini temsil etmektedir.

REFCL sistemleri, özellikle Avustralya’nın Victoria eyaletinde uygulanan geniş ölçekli orman yangını risk azaltma programlarındaki rolleriyle dünya genelinde tanınmaktadır. Bu sistemler, iletkenlerin bitki örtüsüyle temas etmesi gibi faz-toprak arızalarına milisaniyeler içinde tepki verecek şekilde tasarlanmıştır. Şebeke nötrünün dinamik olarak kompanze edilmesi sayesinde arıza akımı son derece düşük seviyelere indirilmektedir.

Yüksek arıza akımına dayanarak açma yapan geleneksel koruma düzeneklerinin aksine, REFCL teknolojisi arıza enerjisinin kendisini bastırır. Bu yaklaşım, elektrik arkı, kıvılcım ve aşırı ısının oluşmasını önleyerek, elektrik şebekeleri kaynaklı orman yangınlarında başlıca tutuşma nedenlerini ortadan kaldırır.

REFCL teknolojisinin temel avantajlarından biri, geçici arızalar sırasında enerji sürekliliğini koruyabilmesidir. Bitki örtüsüyle geçici temaslar veya çevresel etkilerden kaynaklanan kısa süreli olaylar, müşteri hizmetinde kesinti yaşanmadan nötralize edilebilirken; kalıcı arızalar ise koordineli koruma mantığıyla güvenli şekilde temizlenebilir.

Saha tecrübeleri, REFCL sistemlerinin gerçek işletme koşullarındaki etkinliğini açıkça ortaya koymuştur. Özellikle yoğun yangın sezonları sırasında, REFCL ile donatılmış şebekelerde çok sayıda arıza olayı meydana gelmesine rağmen herhangi bir tutuşma gözlenmemiştir. Bu durum, orman yangını riskinin ciddi ölçüde azaltılmasını ve kamu güvenliğinin artırılmasını sağlamıştır.

Teknik açıdan bakıldığında REFCL, gelişmiş toprak hatası algılama ve nötralizasyon yeteneklerine sahiptir. Ark bastırma bobinleri ile aktif güç elektroniği tabanlı kompanzasyonun birlikte kullanılması sayesinde sistem, son derece düşük seviyedeki toprak hatalarını algılayabilmekte ve ark oluşmadan önce arızalı faz gerilimini nötralize edebilmektedir.

Bu düzeyde bir hassasiyet ve kontrol, geleneksel koruma sistemlerinin çok ötesindedir ve enerji dağıtım şirketlerinin, en zorlu çevresel koşullar altında dahi şebekelerini daha güvenli şekilde işletmelerine olanak tanır.

İncelenen teknik veriler, bazı pazarlarda GFN (Ground Fault Neutralizer) olarak da adlandırılan REFCL teknolojisinin, enerji iletim ve dağıtım hatlarından kaynaklanan orman yangını tutuşma risklerini azaltmada son derece etkili bir çözüm sunduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Toprak hatası akımının aktif olarak bastırılması ve ark oluşumunun ortadan kaldırılması sayesinde REFCL, hem kamu güvenliğini hem de sistem güvenilirliğini artırmaktadır.

Patlayıcı ortam ekipmanlarında güvenilir çözümler sunmaya devam eden ETHOS Enerji, önemli bir başarıya daha imza attı.
Dünyaca tanınan exproof ekipman üreticisi BARTEC F.N. Srl tarafından yürütülen kapsamlı delme testlerini (Drilling Test) başarıyla tamamlayan firmamız, Ex d (alev sızdırmaz) ve Ex e (artırılmış güvenlikli) muhafazalar üzerinde mekanik işlemleri yapmaya yetkili iş ortağı (authorized partner) olarak resmen yetkilendirildi.

Patlayıcı gaz ve toz ortamlarında kullanılan elektrikli ekipmanlar, IEC 60079 standart serisine uygun olarak üretilmek zorundadır. Bu tür ortamlarda yapılan her mekanik işlemler ekipmanın bütünlüğünü ve güvenlik sınıfını doğrudan etkiler.

Mekanik işlemleri, yalnızca üretici veya üretici tarafından yetkilendirilmiş firmalar tarafından yapılabilir. Bu yetki, hem ürün güvenliğini hem de ATEX ve IECEx sertifikasyonlarının geçerliliğini korumak açısından kritik öneme sahiptir.

Ex d (flameproof) ve Ex e (increased safety) muhafazalar, farklı koruma prensiplerine sahiptir. Bu nedenle, mekanik işleminde dikkat edilmesi gereken teknik kurallar farklıdır:

• Muhafaza yüzeyine açılacak her delik, alev sızdırmazlık bütünlüğünü bozmamalıdır.

• Delme sonrasında vida dişlerinin tamlığı ve sızdırmazlığı kontrol edilmelidir.

• Delik çapı, vida toleransları ve malzeme kalınlığı IEC 60079-1 standardına uygun olmalıdır.

• Delik kenarlarında oluşabilecek mikroskobik çatlaklar veya gözenekler penetrant test ile kontrol edilmelidir.

• Her yeni delik, üreticinin onaylı çizimlerine uygun konumda olmalıdır.

• Delme sırasında oluşan çapak ve talaşlar muhafaza içine kesinlikle kaçmamalıdır.

• Kablo rakoru veya bağlantı elemanı için açılan delikler, IP koruma sınıfını düşürmeyecek şekilde tasarlanmalıdır.

• Kullanılacak tüm bağlantı elemanları IEC 60079-7 standardına uygun olmalıdır.

• Delme sonrası, yüzeyin korozyona karşı korunması sağlanmalıdır.

ETHOS Enerji’nin BARTEC tarafından yetkilendirilmiş iş ortağı olarak atanması:

• Müşterilerimize sunduğumuz exproof çözümlerin güvenilirliğini ve uluslararası standartlara uygunluğunu tescillemektedir.

• Türkiye’de Ex d ve Ex e muhafazaların modifikasyonu alanında yetkin az sayıdaki firmadan biri olmamızı sağlamaktadır.

• İş ortaklarımıza, tescil edilmiş kalite ve güvenlik güvencesi sunmamıza imkân tanımaktadır.

Bu yetki ile birlikte, proje süreçlerinde hem daha hızlı hem de sertifikasyon açısından güvenli çözümler sunabilecek; aynı zamanda müşterilerimizin operasyonel risklerini en aza indireceğiz.

ETHOS Enerji olarak, patlayıcı ortam ekipmanlarında güvenliğin ve kalitenin öncelikli olduğu her alanda, uzmanlığımızla sektörümüze değer katmaya devam ediyoruz.
BARTEC F.N. Srl tarafından verilen bu yetki, yalnızca bir belge değil; müşterilerimize sunduğumuz mühendislik kalitesinin uluslararası düzeyde onaylandığının da göstergesidir.

Güvenliğin olduğu yerde ETHOS Enerji vardır. ⚡

“Exproof” terimi, “Explosion Proof” yani “Patlamaya Karşı Korumalı” anlamına gelir. Bu aydınlatma sistemleri, iç yapılarında oluşabilecek kıvılcım veya arkların dış ortama sızmasını engelleyerek, patlayıcı atmosferlerde güvenli bir aydınlatma sağlar. Genellikle ATEX ve IECEx gibi uluslararası sertifikasyonlara sahip olan bu ürünler, endüstriyel güvenlik standartlarına uygun olarak üretilir.

Petrol ve Gaz Endüstrisi

Petrol rafinerileri, doğalgaz tesisleri ve platformlar gibi alanlarda, sızan gazlar ve buharlar büyük bir patlama riski oluşturur. Bu nedenle, exproof aydınlatma sistemleri bu tür tesislerde kritik öneme sahiptir.

Kimya Sanayi

Kimyasal reaksiyonlar sırasında açığa çıkan gazlar ve buharlar, potansiyel patlama riski taşır. Kimya tesislerinde exproof aydınlatma kullanımı, güvenli çalışma ortamı sağlar.

Madencilik

Kömür madenciliği gibi alanlarda metan gazı ve kömür tozları, büyük bir patlama riski yaratır. Bu tür tehlikeli koşullarda exproof aydınlatma sistemleri zorunludur.

Enerji Sektörü

Elektrik santralleri ve biyokütle enerji tesisleri gibi alanlarda, yüksek gerilimli elektrik hatlarının ve patlama riski taşıyan gazların bulunduğu ortamlarda exproof aydınlatma çözümleri kullanılır.

Depolama Tesisleri

Yanıcı sıvılar, gazlar veya kimyasalların depolandığı alanlarda, exproof aydınlatma ürünleri güvenli çalışma ortamı sağlar.

Askeri Tesisler

Mühimmat depoları ve askeri üretim tesisleri gibi yüksek güvenlik gerektiren alanlarda, exproof aydınlatma sistemleri kullanılarak patlama riski minimize edilir.

Exproof aydınlatma sistemleri, tehlikeli ve patlayıcı atmosferlerde güvenli çalışma ortamı sağlamak için vazgeçilmezdir. Doğru ürün seçimi ve uygun montaj ile hem çalışan güvenliği artırılır hem de tesislerin kesintisiz çalışması sağlanır.

Exproof, “Explosion Proof” teriminin kısaltması olup, Türkçeye “Alev Sızdırmaz” veya “Patlamaya Dayanıklı” olarak çevrilir. Bu terim, patlayıcı atmosferlerin bulunduğu ortamlarda kullanılan elektrikli ve mekanik ekipmanların, çevredeki patlayıcı gazlar, buharlar veya tozlarla etkileşime girerek patlamaya neden olmalarını engelleyecek şekilde tasarlandığını ifade eder.

Exproof ekipmanlar, patlayıcı maddelerin bulunduğu veya patlama riski taşıyan ortamlarda güvenliği sağlamak amacıyla kullanılır. Bu tür ortamlar şunlardır:

• Petrol ve Gaz Endüstrisi: Rafineriler, petrol kuyuları ve doğalgaz tesisleri.​

• Kimya Tesisleri: Yanıcı kimyasalların üretildiği ve depolandığı alanlar.​

• Madenler: Kömür ve diğer maden ocakları.

• Tahıl Siloları ve Değirmenler: Yanıcı tozların bulunduğu tesisler.​

• İlaç ve Gıda Sanayi: Patlayıcı maddelerin işlendiği veya depolandığı yerler.​

Bu sektörlerde, exproof ekipmanların kullanımı, olası patlamaların önlenmesi ve iş güvenliğinin sağlanması açısından kritik öneme sahiptir.

Exproof ekipmanlar, kullanım alanlarına ve ihtiyaçlarına göre çeşitli türlerde üretilir. Bunlardan bazıları şunlardır:

• Aydınlatma Armatürleri: Patlayıcı ortamlar için özel olarak tasarlanmış exproof aydınlatma cihazları.​

• Elektrik Panoları ve Kumanda Kutuları: Patlamaya dayanıklı elektrik dağıtım ve kontrol panoları.​

• Fiş ve Prizler: Tehlikeli bölgelerde güvenli elektrik bağlantıları sağlayan exproof fiş ve prizler.​

• Motorlar ve Fanlar: Patlayıcı atmosferlerde güvenli çalışacak şekilde tasarlanmış motor ve fan sistemleri.

Bu ekipmanlar, uluslararası standartlara uygun olarak üretilir ve sertifikalandırılır.

Exproof ekipmanların tasarımı ve üretimi, belirli uluslararası standartlara tabidir. Bunların başlıcaları:​

• ATEX (Atmosphères Explosibles): Avrupa Birliği’nin patlayıcı ortamlarla ilgili direktiflerini belirler.​
• IECEx (International Electrotechnical Commission Explosive Atmospheres): Uluslararası patlayıcı atmosfer standartlarını belirler.

Bu standartlar, exproof ekipmanların güvenliğini ve etkinliğini garanti altına alır

Patlayıcı ortamların güvenliğini sağlamak amacıyla kullanılan exproof ekipmanların düzenli bakım ve periyodik kontrolleri büyük önem taşır. Tehlikeli bölgelerde kullanılan tüm exproof elektrik malzemeleri, belirli aralıklarla hem görsel hem de fonksiyonel testlere tabi tutulmalıdır.

• Exproof ekipmanlar, tehlikeli alanlarda güvenli, verimli ve sürdürülebilir bir çözüm sunarak işletmelerin iş güvenliği standartlarına uygun çalışmasına olanak tanır. ETHOS Enerji, ATEX sertifikalı exproof çözümler konusunda uzman ekibiyle işletmenize en uygun çözümleri sunmaya hazır!

Yanıcı ve patlayıcı gaz ve buharın bulunduğu tehlikeli bölgelerde güvenli ve verimli bir iklimlendirme sağlamak kritik bir gerekliliktir. Exproof klimalar, bu tür ortamlarda kullanılmak üzere tasarlanmış ve ATEX sertifikalı özel çözümler olup, standart klimaların yaratabileceği riskleri ortadan kaldırarak güvenli çalışma koşulları sunar.

Exproof klimaların temel amacı, endüstriyel ve tehlikeli bölgelerde güvenli ve stabil bir sıcaklık sağlamak ve böylece olası patlama risklerini minimuma indirmektir. Geleneksel klima sistemleri, elektrik aksamları ve motor bileşenleri nedeniyle kıvılcım oluşturabilir, aşırı ısınarak patlamaya yol açabilecek sıcak yüzeyler meydana getirebilir. Exproof klimalar ise patlamaz tasarımı sayesinde bu riskleri ortadan kaldırır.

🔹 Patlayıcı Ortamlarda Güvenlik
Exproof klimalar, ortam sıcaklığını kimyasalların parlama noktasının altında tutarak patlama ihtimalini düşürür. Bu sayede, riskli bölgelerde çalışan personelin ve ekipmanların güvenliği sağlanır.

🔹 ATEX Sertifikalı Güvenilir Tasarım
Exproof cihazların yalnızca bazı bileşenleri değil, komple ürün olarak ATEX sertifikasına sahip olması gerekmektedir. Sertifikalı bir sistem kullanmak, yalnızca bileşenlerin değil, bütün sistemin güvenliğini garanti eder.

🔹 Kanallı Sistemlere Kıyasla Daha Güvenli Çalışma Prensibi
Standart iklimlendirme sistemlerinde havalandırma kanalları, patlayıcı gazları ve buharları güvenli alanlara taşıyabilir, böylece güvenli bölgeleri de riskli hale getirme riski doğurur. Exproof klimalar, ortamı doğrudan soğutarak bu riski ortadan kaldırır.

🔹 Geniş Kullanım Alanı ve Çeşitli Modeller
Farklı endüstriyel ve tehlikeli ortam gereksinimlerine uygun olarak duvar tipi, çatı tipi, pencere tipi, monoblok gibi çeşitli Exproof klima çözümleri mevcuttur. Bu sayede, her işletme kendi ihtiyacına en uygun çözümü tercih edebilir.

• Petrol ve Doğalgaz Endüstrisi: Rafineriler, petrol platformları ve doğalgaz işleme tesislerinde güvenli çalışma ortamı sağlar.
• Kimya ve İlaç Fabrikaları: Kimyasal maddelerin işlendiği ortamlarda parlama ve patlama risklerini önler.
• Maden Ocakları: Yeraltı madenciliği gibi yanıcı gazların bulunduğu alanlarda güvenli iklimlendirme sunar.
• Askeri ve Savunma Sanayii: Patlayıcı ve mühimmat depolarında ısı kontrolü sağlar.

• ATEX (Atmosphères Explosibles) Direktifleri, Avrupa Birliği tarafından patlayıcı atmosferlerde kullanılan ekipmanların güvenlik standartlarını belirlemek için geliştirilmiştir. Exproof klimalar, ATEX Zone 1 ve Zone 2 gibi farklı tehlike seviyelerine uygun olarak üretilmektedir.

⚡ Unutmayın! Güvenli bir çalışma ortamı için yalnızca bileşenleri değil, bütün olarak ATEX sertifikasına sahip exproof klimalar tercih edilmelidir.

• Exproof klimalar, tehlikeli alanlarda güvenli, verimli ve sürdürülebilir bir çözüm sunarak işletmelerin iş güvenliği standartlarına uygun çalışmasına olanak tanır. ETHOS Enerji, ATEX sertifikalı exproof çözümler konusunda uzman ekibiyle işletmenize en uygun çözümleri sunmaya hazır!

Patlamaya dayanıklı ekipmanlar Tehlikeli alanlarda çalışanlar için en iyi seçenektir ancak bu ekipmanların nasıl çalıştığını biliyor musunuz? Bu yazıda bu konuyu inceleyelim.

Patlamaya karşı koruma araştırırken, Exproof tabirine sıklıkla rastlarsınız. Tehlikeli alanlarda uygulanacak en iyi güvenlik stratejisinin hangisi olduğu yaygın bir sorudur. Örneğin, dağcıların tırmanışları için farklı planları vardır: Aynı hedefe sahip oldukları farklı yollar, ancak parkura bağlı olarak biri daha iyi olacaktır. Hangi yolu seçeceğinizi bilmeden önce bir değerlendirme yapmak akıllıca olacaktır.

EX mührü, patlamaya dayanıklı ekipmanı tanımlar ve tehlikeli alanlar için benimsenen bir güvenlik stratejisidir. Öncü güvenlik stratejilerinden biridir ancak işleyişi hala merak uyandırmaktadır.

Ekipmanı Ex-proof olarak tanımlayan şey, patlamaya dayanıklı ve tehlikeli konumunuzda hasarı önleyebilen mahfazadır. Bir patlama, ekipman muhafazasının içinde basınç yaratabilir. Bu basınç daha fazla kıvılcımı dağıtabilir ve daha da kötü bir kazaya neden olabilir. Ekipmanın Ex-proof olduğundan emin olmak için NEC, NFPA, UL ve diğerleri gibi uygun güvenlik düzenlemelerine göre sertifikalandırılmış olması gerekir.

Bu tip ekipmanlar gaz veya buhardan kaynaklanan patlamalara dayanacak şekilde hazırlanmıştır. Yani eğer motor, ekipmanın içinde bir kıvılcım üretirse, kasası, patlamanın dış atmosfere dağılmasına izin vermeyecek kadar güçlü olacaktır. Öyleyse bu tasarımın bu düzeyde güvenlik sağlamak için nasıl çalıştığını anlayalım.

Ekipmanda dahili bir patlama meydana geldiğinde, basınçla dışarı atılan gaz, mahfazanın dışına çıkmak için bir yol arar. Bunun bilincinde olarak Ex-proof ekipmanların tasarımı gazın dışarıya çıkmadan soğumasını sağlar.

Güçlendirilmiş muhafazası, gazı soğutarak ve basıncın kaçmasını önleyerek dahili olarak dağıtılmasına yardımcı olur. Dünya güvenlik standartları bu yöntemi onaylamaktadır. Ancak kasa için kullanılan malzemenin kalitesi iyi değilse bu önlem yeterli değildir. Küçük harici hasarlar ürün sertifikasını tehlikeye atabilir ve kazalara neden olabilir. Muhafazanın nasıl çalıştığına dair bazı örnekler için aşağıya bakın.